Wat is misofonie?

Misofonie

Misofonie is een hersenaandoening waarbij specifieke geluiden extreme gevoelens van woede, walging of haat opwekken. Het gaat veel verder dan ergernis of irritatie.

Onderzoekers en behandelaars wereldwijd zijn het nog niet eens hoe de aandoening geclassificeerd dient te worden. Volgens de misofonie-experts in het Amsterdam Medisch Centrum (AMC) is misofonie een psychiatrische aandoening. Volgens een aantal onderzoekers in Amerika is het een op zichzelf staande neurologische aandoening, volgens anderen valt het onder Sensory Processing Disorder (SPD).

Letterlijk betekent misofonie ‘haat voor geluid’, van het Griekse misos (haat) en phónè (stem, geluid). Het gaat hierbij niet om geluid in het algemeen maar om specifieke geluiden. De naam misofonie is 2001 gemunt door de Amerikaanse wetenschappers Margaret en Pawel Jastreboff. In Nederland werd de aandoening in 2009 ‘herontdekt’ door psychiater Damiaan Denys. De term misofonie dekt niet helemaal de lading omdat de meeste mensen met misofonie niet alleen last hebben van geluiden, ook van bewegingen. Deze ‘haat voor bewegingen’ wordt ook wel misokinesie genoemd. Over de onderlinge relatie is nog weinig bekend.

Klik hier om te lezen wat misofonie NIET is.

Symptomen van misofonie

Kenmerkend is dat specifieke geluiden bij mensen met misofonie hevige negatieve gevoelens opwekken. Die gevoelens, de feitelijke symptomen van misofonie, zijn extreme woede, haat of afschuw. Mensen die aan misofonie lijden, worden overvallen door extreme boosheid of walging bij het horen of zien van hun triggers (de specifieke geluiden of bewegingen die de gevoelens opwekken). Hierbij ontstaan ook agressieve gedachten. Misofonen moeten zich hierdoor veel en vaak beheersen, wat erg vermoeiend is.

Bij misofonie is vrijwel altijd sprake van de volgende drie factoren:

  1. Reflexmatige emotionele reactie op externe triggers

Iedereen kent ergernissen. Bijna iedereen heeft wel eens last van geluiden. Veel mensen ergeren zich als iemand nogal luidruchtig een appel eet of steeds met een pen zit te klikken. Mensen die geen misofonie hebben, kunnen het naast zich neerleggen. Mensen met misofonie niet. Zij hebben een hyperfocus ontwikkeld voor specifieke geluiden. Dit maakt dat ze continu alert zijn op hun triggers. Op het moment dat ze getriggerd worden, wordt hun aandacht er volledig naartoe gezogen en ontstaan er direct – en zonder dat ze het willen – hevige gevoelens van woede, haat en/of walging. Ze kunnen zich niet meer concentreren op wat ze aan het doen waren en voelen een sterke drang om weg te vluchten of juist de strijd aan te gaan met diegene of datgene dat het geluid maakt (vecht/vluchtreactie). De misofoniereactie is een Pavlov-reactie, een reflex. Iemand die getriggerd wordt, kan op dat moment niet helder nadenken en zichzelf kalmeren. Hoewel misofonen vaak praten in termen van ‘zich storen aan’, ‘zich ergeren aan’, ‘irritatie’ en ‘niet tegen kunnen’, is de ervaring van getriggerd worden in werkelijkheid veel dieper, heftiger en complexer. Lees meer bij Wat gebeurt er in het brein?

  1. Veel vermijdingsgedrag

Omdat de opgewekte gevoelens zo hevig en naar zijn, doen misofonen veel moeite om hun triggers te vermijden. Vermijding is dan ook de meestgebruikte copingstrategie, een manier om te kunnen omgaan met misofonie. Onder vermijding valt: uit een situatie weggaan of wegblijven, en bepaalde personen ontwijken. In gradatie kan het variëren van even de kamer uitlopen tot zich helemaal terugtrekken uit het sociale leven. De meeste misofonen gaan bijvoorbeeld nooit naar de bioscoop, verjaardagsfeestjes of borrels op het werk. Lees meer bij Symptomen van misofonie.

  1. Grote impact op (sociaal) leven

Misofonie raakt vele aspecten van het leven en kan leiden tot disfunctioneren op vele vlakken. Afhankelijk van de ernst, geldt voor de meeste misofonen dat ze problemen ondervinden op het gebied van relaties, school of studie, werk, ouderschap en algemene gezondheid. Ook is het van invloed op het gevoel van eigenwaarde en het zelfbeeld. Lees meer bij Impact van misofonie.

Naast de hevige emoties die de triggers opwekken, hebben misofonen ook last van:

  • Verhoogd spanningsniveau door continue alertheid en stress
  • Concentratieproblemen
  • Schuldgevoelens
  • Gevoelens van schaamte
  • Angsten: anticipatieangst en angst om zelfbeheersing te verliezen
  • Vermoeidheid
  • Zich onbegrepen voelen (door zichzelf en anderen)

Chips is een veelvoorkomende trigger bij misofonie

Veelvoorkomende triggers

Geluiden

Bij misofonie gaat het vooral om alledaagse, zachte en meestal menselijke geluiden:

  • Slikken, kauwen, afbijten, smakken
  • Niezen, hoesten, neus ophalen, snuiven
  • Kuchen, keelschrapen, geeuwen
  • Ademen
  • Fluiten, neuriën, zingen
  • Iemands stem, lach, uitspraak van een bepaalde letter

Ook andere geluiden die door mensen, dieren of apparaten geproduceerd worden, kunnen triggers zijn:

  • Klikken met een pen
  • Typen op een toetsenbord, klikken met de muis
  • Lopen met hakken op een harde vloer
  • Roeren met een lepeltje in een beker
  • Het tikken van een klok
  • Het kraken van chipszakken
  • Het zingen van vogels en het blaffen van honden

Alle geluiden kunnen in principe triggers zijn. Vrijwel alle misofonen hebben vooral last van de mond- en keelgeluiden. Bij de meesten begint het hier ook mee. Maar iedere persoon met misofonie is uniek en heeft een eigen ‘lijst’ van triggers. In de loop van de tijd kan er verschuiving optreden; nieuwe triggers ontstaan en bestaande triggers zwakken af of verdwijnen.

Bewegingen

De meeste misofonen hebben ook visuele triggers. De triggers zijn vaak repeterende bewegingen, zoals

  • Wiebelen met een voet of been
  • Frunniken aan haar
  • Malende kaken

Test

Er is een test (vragenlijst) beschikbaar die een indicatie kan geven of, en in welke mate, er sprake is van misofonie.

Ontstaan

Over het ontstaan van misofonie is vrijwel niets bekend. Meestal ontstaat het tussen het 8e en het 12e levensjaar. De oorzaak of reden dat iemand het krijgt, is nog niet duidelijk. Het ontstaat meestal geleidelijk. Bij de meeste misofonen begint het met één geluid (vaak een eetgeluid) en richt het zich op één persoon, bijvoorbeeld een ouder. Als de hyperfocus voor bepaalde geluiden er eenmaal is, kan het uitgroeien tot een steeds langer wordende lijst met triggers. Maar niet iedereen die als puber van bepaalde geluiden walgt of boos wordt, ontwikkelt misofonie. Genetische aanleg lijkt ook een rol te spelen. Het komt veel voor dat meerdere personen in een familie misofonie hebben.

Prevalentie

Hoeveel mensen aan misofonie lijden, is nog niet duidelijk. Er circuleert een percentage van 0,5% op internet, maar de herkomst en onderbouwing hiervan ontbreekt.

Behandeling

Het AMC is het enige instituut ter wereld dat én een diagnose kan stellen én onderzoek doet én op grote schaal therapie biedt. Deze behandeling bestaat uit technieken en oefeningen uit de cognitieve gedragstherapie (CGT), aandachtstraining, countercounditionering en ontspanningsoefeningen. Lees meer bij Therapie.

Er bestaat geen medicijn voor misofonie.

Misofonen kunnen ook zelf een aantal dingen doen om minder last ervaren van hun aandoening. Hier vindt u tips voor misofonen.

Niet erkend

In de DSM, het handboek voor classificatie van psychische stoornissen, heeft misofonie nog geen eigen vermelding. De onderzoekers van het AMC pleiten ervoor om de aandoening als apart ziektebeeld op te laten nemen. In de huidige versie, DSM-5, is dat helaas nog niet gelukt. Met een eigen vermelding krijgt de aandoening erkenning en dit zal veel bijdragen aan herkenning, behandeling en onderzoek. Er zijn enkele onderzoeken en studies naar misofonie gepubliceerd.

Deel dit opShare on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someone