Wat is misofonie?

‘Misofonie? Is dat niet wat je hebt als je je ergert aan etende mensen?’

Misofonie gaat over meer dan ‘je ergeren aan’. Het is een neurologische aandoening waarbij specifieke geluiden extreme gevoelens van woede, walging of haat opwekken. Klik hier om te lezen wat misofonie NIET is.

Letterlijk betekent misofonie ‘haat van geluid’. De naam misofonie is 2001 vastgelegd door de Amerikaanse wetenschappers Margaret en Pawel Jastreboff. In Nederland werd de aandoening in 2009 ontdekt door psychiater Damiaan Denys. Misofonie wordt ook wel aangeduid als een vorm van geluidsintolerantie of een stoornis in de impulscontrole. De term Selective Sound Sensitivity Syndrome (4S) wordt soms ook gebruikt. Eigenlijk is de term misofonie niet meer helemaal juist omdat de meeste mensen met misofonie ook last hebben van bewegingen. Deze ‘haat voor bewegingen’ wordt ook wel misokinesia genoemd. Over de onderlinge relatie is nog weinig bekend.

Symptomen

Kenmerkend is dat specifieke geluiden bij mensen met misofonie hevige negatieve gevoelens opwekken. Die gevoelens, de feitelijke symptomen van misofonie, zijn extreme woede, haat of afschuw. Mensen die aan misofonie lijden, worden overvallen door extreme boosheid of walging bij het horen of zien van hun triggers (bepaalde geluiden of bewegingen die de gevoelens opwekken).

Bij misofonie is vrijwel altijd sprake van de volgende drie factoren:

  1. Reflexmatige emotionele reactie op externe triggers

Iedereen kent ergenissen. Mensen die zich ‘gewoon’ ergeren, worden boos na bijvoorbeeld een halfuur het gebonk van de muziek van de buren aangehoord te moeten hebben. Veel mensen ergeren zich als iemand nogal luidruchtig een appel eet of steeds met een pen zit te klikken. Mensen die geen misofonie hebben kunnen het naast zich neerleggen. Bij misofonen wordt al hun aandacht er naartoe gezogen en ontstaat er direct – en zonder dat ze het willen – hevige gevoelens van woede, haat of walging.  Ze kunnen zich niet meer concentreren op wat ze aan het doen waren en willen het liefst wegvluchten of juist de strijd aangaan met diegene of datgene dat het geluid maakt. De reactie op triggers is een pavlovreactie. Hier ligt geen beslissing of mening aan ten grondslag. Iemand die getriggerd wordt, kan op dat moment niet helder nadenken en zichzelf kalmeren. Lees meer bij Wat gebeurt er in het brein?

  1. Veel vermijdingsgedrag

Omdat de opgewekte gevoelens zo hevig en naar zijn, doen misofonen veel moeite om triggers te vermijden. Vermijding is dan ook de meestgebruikte copingstrategie, een manier om te kunnen omgaan met misofonie. Onder vermijding valt: uit een situatie weggaan of wegblijven en bepaalde personen ontwijken. In gradatie kan het variëren van even de kamer uitlopen tot zich helemaal terugtrekken uit het sociale leven. De meeste misofonen gaan bijvoorbeeld nooit naar de bioscoop (popcorn) of het theater (gesnuif, gehoest). Lees meer bij Symptomen van misofonie

  1. Grote impact op (sociaal) leven

Misofonie raakt vele aspecten van het leven. Afhankelijk van de ernst geldt voor de meeste misofonen dat ze problemen ondervinden op het gebied van relaties, school of studie, werk, ouderschap en algemene gezondheid. Ook is het van invloed op het gevoel van eigenwaarde en het zelfbeeld. Lees meer bij Impact van misofonie

Naast de hevige emoties die de triggers opwekken, hebben misofonen ook last van:

  • Verhoogd spanningsniveau door continue alertheid en stress
  • Concentratieproblemen
  • Schuldgevoelens
  • Gevoelens van schaamte
  • Angsten: anticipatieangst en angst om zelfbeheersing te verliezen
  • Zich onbegrepen voelen (door zichzelf en anderen)

Geluiden

Bij misofonie gaat het vooral om alledaagse, zachte en meestal menselijke geluiden:

  • Smakken, slikken, afbijten
  • Niezen, hoesten, neus ophalen, snuiven
  • Kuchen, keelschrapen, geeuwen
  • Ademen
  • Fluiten, neuriën, zingen
  • Iemand’s stem, lach, uitspraak van een bepaalde letter

Ook andere geluiden die door mensen, dieren of apparaten geproduceerd worden, kunnen triggers zijn:

  • Klikken met een pen
  • Typen op een toetsenbord
  • Lopen op een harde vloer met hakken
  • Roeren met een lepeltje in een beker
  • Het tikken van een klok
  • Het kraken van chipszakken
  • Het zingen van vogels en het blaffen van honden

Vrijwel alle misofonen hebben vooral last van de mond- en keelgeluiden. Bij de meesten begint het hier ook mee. Maar iedere persoon met misofonie is uniek en heeft een eigen lijst van geluiden. In de loop van de tijd kan er verschuiving optreden; nieuwe triggers ontstaan en bestaande triggers zwakken af of verdwijnen.

Bewegingen

De meeste misofonen hebben ook visuele triggers. De triggers zijn vaak repeterende bewegingen, zoals

  • Wiebelen met een voet of been
  • Frunniken aan haar
  • Malende kaken

Test

Er is een test (vragenlijst) beschikbaar die een indicatie kan geven of, en in welke mate, er sprake is van misofonie.

Ontstaan

Over het ontstaan van misofonie is nog weinig bekend. Meestal ontstaat het tussen het 8e en het 12e levensjaar. De oorzaak of reden dat iemand misofonie krijgt, is nog niet duidelijk. Wanneer misofonen wordt gevraagd wat zij zich herinneren van het ontstaan van de misofonie, noemen zij vaak een herinnering aan bepaalde geluiden aan de eettafel. Maar lang niet iedereen die van dit soort geluiden walgt of boos wordt, ontwikkelt misofonie. Het komt voor dat meerdere personen in een familie misofonie hebben. Onderzoekers in het Amsterdam Medisch Centrum (AMC) doen DNA-onderzoek om de genetische achtergrond in kaart te brengen. Voorlopige onderzoeksresultaten wijzen uit dat erfelijkheid een rol speelt. Hoeveel mensen aan misofonie lijden, is nog niet duidelijk.

Behandeling

Het AMC in Amsterdam is wereldwijd het enige instituut dat én een diagnose kan stellen én onderzoeken uitvoert én een effectieve therapie biedt. Deze behandeling bestaat uit technieken en oefeningen uit de cognitieve gedragstherapie (CGT), aandachtstraining, countercounditionering en ontspanningsoefeningen. Lees meer bij Therapie.

Er bestaat geen medicijn voor misofonie.

Misofonen kunnen ook zelf een aantal dingen doen om minder last ervaren van hun aandoening. Op de pagina Zelfmanagement staat een aantal tips.

DSM

In de DSM, het handboek voor classificatie van psychische stoornissen, heeft misofonie nog geen eigen vermelding. De misofonie-onderzoekers van het AMC pleiten ervoor om de aandoening als apart ziektebeeld op te laten nemen. In de huidige versie, DSM-5, is dat helaas nog niet gelukt. Met een eigen vermelding krijgt de aandoening erkenning en dit zal veel bijdragen aan herkenning, behandeling en onderzoek. Er zijn enkele onderzoeken en studies naar misofonie gepubliceerd.

Hyperacusis, tinnitus en fonofobie

Misofonie kan voorkomen in combinatie met tinnitus (chronisch oorsuizen), hyperacusis (overgevoeligheid voor geluiden boven een bepaalde intensiteit) en fonofobie (overgevoeligheid voor harde geluiden of stemmen), maar ook alleen. Misofonie is anders dan hyperacusis in die zin dat ervaren woede of walging alleen volgt in reactie op specifieke geluiden. Bij fonofobie wordt de prikkeling van de hersenen als fysieke pijn ervaren, bij tinnitus en misofonie is er sprake van psychisch lijden. Misofonie kan voorkomen bij mensen met een normaal gehoor en bij mensen met een vorm van gehoorverlies.

Deel dit opShare on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedInEmail this to someone